Beton ziet er sterk uit en dat is het meestal ook. Toch kom ik regelmatig gebouwen tegen waar het oppervlak weinig verraadt en de wapening eronder al flink is aangetast. Vaak komt dat aan het licht als een gevelrenovatie wordt voorbereid: pas wanneer losse betondelen worden weggehaald of de wapening wordt blootgelegd, blijkt het betonstaal op sommige plekken sterk in doorsnede verminderd, terwijl aan de buitenkant bijna niets te zien was. Dat zien we in onze eigen inspecties, daarom hieronder wat ik erover wil meegeven: hoe het werkt, waar het vandaan komt en hoe wij het onderzoeken.
Hoe chloridecorrosie werkt
Wapening in gezond beton zit in een alkalische omgeving en roest daardoor niet. Chloride kan die bescherming plaatselijk doorbreken. Zijn er ook vocht en zuurstof, dan begint het staal op die plek te corroderen, meestal als een put en niet gelijkmatig over de hele staaf. Roest neemt meer ruimte in dan het staal waaruit het ontstaat. Het beton barst, er komen stukken los en dan pas is het zichtbaar.
Dat is wat het verraderlijk maakt: de scheuren en het afspatten komen vaak laat. Een staaf kan op één plek al een flink deel van zijn doorsnede kwijt zijn, terwijl de rest van het element er normaal uitziet.
Waar het vandaan komt
Chloride zit op twee manieren in beton: het komt van buiten, of het zat er al in.
- Van buiten: strooizout op balkons, galerijen, trappen en parkeerdekken, zeelucht dicht bij de kust, en chloorhoudend water of damp bij zwembaden.
- Van binnen: in de periode dat calciumchloride werd gebruikt om beton sneller te laten uitharden, kwam chloride rechtstreeks in het mengsel terecht. Dat geeft vaak een grillig beeld: het ene prefab-element is aangetast, het element ernaast nauwelijks.
Carbonatatie is een andere veelvoorkomende oorzaak van wapeningscorrosie. Welke van de twee speelt, kun je niet zien maar wel meten, en het antwoord bepaalt welk herstel past.
Chloride bepaalt het risico, vocht bepaalt of het toeslaat
Een verhoogd chloridegehalte zegt dat er een risico is. Het zegt niet waar het staal nu daadwerkelijk corrodeert. Dat hangt sterk af van vocht. Een gevelzijde die veel regen krijgt, een dakrand of een aansluiting waar water of condens blijft hangen, laat vaak meer schade zien dan een beschutte zijde met hetzelfde chloridegehalte. Vocht komt ook niet alleen van buiten: condensatie en vochttransport via aansluitingen voeden het proces ook.
Eén methode is nooit genoeg
Wat je ziet, wat je meet en wat je weet uit de tekeningen zijn drie verschillende dingen. Daarom combineren we methodes:
1. Visuele en non-destructieve beoordeling. Scheuren, roestuitslag, hol klinkend beton en de dekking op de wapening. Dit is een eerste beeld en geen eindoordeel.
2. Metingen om verdachte zones te vinden. Een chlorideanalyse van monsters laat zien of er een risico is en op welke diepte. Met potentiaalmetingen over een raster maak je een kaart van het element, waarop de plekken zichtbaar worden waar actieve corrosie waarschijnlijker is. Die metingen vinden ook plekken waar aan het oppervlak nog niets te zien is. Wat ze niet zeggen is hoeveel staal er al verloren is.
3. Destructief onderzoek op de plekken die ertoe doen. Pas als de wapening wordt blootgelegd, zie je hoeveel doorsnede er over is. Een constructeur beoordeelt daarna wat dat betekent voor de draagkracht.
4. Rapport met een duidelijke aanbeveling. Waar zit het, hoe ernstig is het, wat is de oorzaak en wat vraagt op welke termijn om herstel.
Kijk ook naar de constructie zelf
Een tweede punt dat ik wil meegeven: onderzoek naar betonkwaliteit leidt vaak naar een vraag over krachtswerking. Hoe is een borstwering of gevelpaneel eigenlijk bevestigd, en klopt dat met de tekening? Verankeringen die op papier staan zijn bij destructief onderzoek niet altijd aanwezig, en juist rond die aansluitingen zit soms de ernstigste schade. Wie alleen naar scheuren kijkt, ziet te weinig. Wie alleen de ontwerptekening gebruikt, weet nog niet hoe er is gebouwd.
Onderzoek voordat de gevel wordt ingepakt
Nieuwe gevelisolatie en afwerking kunnen veel verbergen. Dat hoeft geen probleem te zijn, zolang vóór het inpakken duidelijk is wat erachter zit, wat daar gebeurt en of het nog veilig en duurzaam genoeg is om te behouden. Komt de schade pas tijdens de uitvoering aan het licht, dan verandert het plan halverwege en lopen meerwerk en planning op. Onderzoek vooraf geeft een beheerder of VvE zekerheid over wat er echt hersteld moet worden, en wat kan blijven.
Ik raad dit onderzoek aan bij:
- gebouwen met prefab betonelementen uit de jaren zestig en zeventig;
- balkons, galerijen en parkeerdekken waar strooizout is gebruikt;
- gevelrenovaties waar een betonnen drager of betonpanelen onder de nieuwe afwerking blijven zitten;
- complexen waar al scheuren, roestvlekken of afgebroken beton zijn gemeld.
Twijfel je over de staat van een betonnen constructie?
Onze inspecteurs onderzoeken de betonkwaliteit en geven een onafhankelijk oordeel, ook als je ons zelf inschakelt. Neem contact op met ons Office Support-team voor een inspectieafspraak.
Thomas Visser, divisiemanager Inspectie & Expertise
